Alfabetización mediática y co-innovación en la microempresaprimeras evidencias para España

  1. Martínez Cerdá, Juan Francisco
  2. Torrent Sellens, Joan
Revista:
Profesional de la información

ISSN: 1386-6710 1699-2407

Año de publicación: 2014

Volumen: 23

Número: 3

Páginas: 288-299

Tipo: Artículo

DOI: 10.3145/EPI.2014.MAY.09 DIALNET GOOGLE SCHOLAR lock_openAcceso abierto editor

Otras publicaciones en: Profesional de la información

Objetivos de desarrollo sostenible

info

Clasificación ODS obtenida utilizando el modelo de inteligencia artificial Aurora SDG.

Resumen

El inexorable avance del uso de las TIC ha provocado cambios radicales a nivel social y empresarial. En este contexto, resulta clave establecer qué tipo de competencias personales, vinculadas con el uso eficiente de los medios de comunicación, pueden ser utilizadas desde una óptica empresarial, y cómo estas competencias mediáticas se pueden alinear con otros factores determinantes para la competitividad de la empresa como la innovación. Se analizan las habilidades mediáticas de los trabajadores y su conexión con el proceso de generación de innovaciones en la microempresa. Con este objetivo analítico, se ha realizado un trabajo de campo exploratorio a una muestra de 154 profesionales que desarrollan su actividad profesional en microempresas españolas.

Referencias bibliográficas

  • Aenor (2011). UNE 166006:2011. Gestión de la I+D+i: Sistema de vigilancia tecnológica e inteligencia competitiva.
  • Agrawal, Rakesh; Srikant, Ramakrishnan (1994). "Fast algorithms for mining association rules in large databases". En: Proceedings of the 20th International Conference on Very Large Data Bases, pp. 478-499. http://rakesh.agrawal-family.com/papers/vldb94apriori.pdf
  • Aldasoro-Alustiza, Juan-Carlos; Cantonnet-Jordi, María Luisa; Cilleruelo-Carrasco, Ernesto (2012). "La vigilancia tecnológica y la inteligencia competitiva en los estándares de gestión de la calidad en I+D+i". En: XVI Congreso de ingeniería de organización. Vigo, 18 a 20 de julio de 2012, pp. 1162-1168. http://adingor.es/congresos/web/uploads/cio/cio2012/SP-04-Gestion-Innovacion- Tecnologica-y-Organizativa//1162-1168.pdf
  • Anderson, Gavin; Olming, Karl-Oskar; MacFarquhar, Nicolas (2008). Integrating mass media in small enterprise development: current knowledge and good practices. Geneva: International Labour Office. ISBN: 978 9221211426; 978 9221211433 (web pdf) http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@ed-emp/documents/ publication/wcms-105072.pdf
  • Babbie, Earl (2007). The practice of social research. Eleventh edition. Belmont, California: Thomson Wadsworth. ISBN: 0 495 09325 4
  • Bindé, Jérôme (2005). Towards knowledge societies. Paris: UNESCO. ISBN: 978 92 3 104000 9; 92 3 204000 x (eng) http://unesdoc. unesco.org/ulis/cgi-bin/ulis.pl?catno=141843
  • Burroughs, Susie; Brocato, Kay; Hopper, Peggy F.; Sanders, Angela (2009). "Media literacy: a central component of democratic citizenship". The educational forum, v. 73, n. 2, pp. 154-167. http://dx.doi.org/10.1080/ 00131720902739627
  • Castells, Manuel (1996). The rise of the network society. Oxford and Malden, Massachusetts: Blackwell Publishers. ISBN: 978 1557866172
  • Celot, Paolo; Pérez-Tornero, José-Manuel (2009). Study on assessment criteria for media literacy levels. Brussels: EAVI - European Association for Viewers' Interests. http://www.eavi.eu/joomla/images/stories/ Publications/Study2-Assessment/mlstudy2/eavi-study-on-assessment-criteria-for- media-literacy-levels-in-europe.pdf
  • Cohen, Wesley M.; Levinthal, Daniel A. (1989). "Innovation and learning: the two faces of R&D". The Economic Journal, 99, pp. 569-596. http://www.uzh.ch/iou/orga/ssl-dir/wiki/uploads/Main/v27.pdf
  • Cuevas-Cerveró, Aurora; García-Moreno, María-Antonia (2010). "Ideias, un modelo de evaluación para inclusión digital y alfabetización informacional orientado a salud". El profesional de la información, v. 19, n. 3, pp. 240-245. http://dx.doi.org/10.3145/epi.2010.may.03
  • European Commission (2006). "Recomendación del Parlamento Europeo y del Consejo de 18 de diciembre de 2006 sobre las competencias clave para el aprendizaje permanente (2006/962/CE)". Diario oficial de la Unión Europea 30-12-2006. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ. do?uri=OJ:L:2006:394:0010:0018:ES:PDF
  • European Commission (2009). Commission Recommendation 2009/625/EC of 20 August 2009 on media literacy in the digital environment for a more competitive audiovisual and content industry and an inclusive knowledge society. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:32009H0625
  • Fierro-Moreno, Eréndira; Mercado-Salgado, Patricia; Cernas-Ortiz, Daniel-Arturo (2013). "El efecto de la cultura centrada en el conocimiento y la interacción social en la innovación organizativa. El efecto mediador de la gestión del conocimiento". Esic market economics and business journal, mayo-agosto, v. 44, n. 2, pp. 87-108. http://www.esic.edu/ documentos/revistas/esicmk/130510-122815-E.pdf
  • Hall, Mark; Frank, Eibe; Holmes, Geoffrey; Pfahringer, Bernhard; Reutemann, Peter; Witten, Ian H. (2009a). "The WEKA data mining software: an update". ACM SIGKDD explorations newsletter, v. 11, n. 1, pp. 10-18. http://dx.doi.org/10.1145/1656274.1656278
  • Hall, Mark; Frank, Eibe; Holmes, Geoffrey; Pfahringer, Bernhard; Reutemann, Peter; Witten, Ian H. (2009b). Weka 3 - Data mining with open source machine learning software in Java. http://www.cs.waikato.ac.nz/ml/weka
  • Hernández-Sampieri, Roberto; Fernández-Collado, Carlos; Baptista-Lucio, María del Pilar (2010). Metodología de la investigación. Quinta edición. México: McGraw-Hill. ISBN: 978 607 15 0291 9 https://www.u-cursos.cl/fau/2013/2/DGH-406/1/foro/r/ Metodologia-de-la-investigacion,-5ta-Edicion-Sampieri.pdf
  • Instituto Nacional de Estadística (2007). CNAE 2009. Clasificación nacional de actividades económicas. http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=/t40/clasrev&file= inebase
  • Instituto Nacional de Estadística (2010). Encuesta sobre el uso de TIC y comercio electrónico en las empresas. Cuestionarios. http://www.ine.es/metodologia/t09/t09e02cues.htm
  • Instituto Nacional de Estadística (2011). Encuesta de uso de TIC y comercio electrónico (CE) en las empresas 2010-2011. http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft09%2Fe02&file= inebase&L=0
  • Instituto Nacional de Estadística (2013). Encuesta de uso de TIC y comercio electrónico (CE) en las empresas 2012-2013. http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft09%2Fe02&file= inebase&L=0
  • Jaguszewski, Janice M.; Williams, Karen (2013). New roles for new times: transforming liaison roles in research libraries. Washington: Association of Research Libraries. http://www.arl.org/storage/documents/publications/NRNT- Liaison-Roles-final.pdf
  • Koltay, Tibor (2011). "The media and the literacies: media literacy, information literacy, digital literacy". Media, culture & society, v. 33, n. 2, pp. 211-221. http://dx.doi.org/10.1177/0163443710393382
  • Kubátová, Jaroslava (2011). "Knowledge sharing culture for the net generation". Journal of international scientific publications: economy & business, v. 5, n. 2, pp. 181-194. http://www.scientific- publications.net/download/economyand-business-2011-2.pdf
  • Lau, Jesús; Cortés, Jesús (2009). "Habilidades informativas: convergencia entre ciencias de información y comunicación". Comunicar, v. XVI, n. 32, pp. 21-30. http://www.revistacomunicar.com/index.php?contenido=detalles&numero= 32&articulo=32-2009-06
  • Liu, Bing; Hsu, Wynne; Ma, Yiming (1998). "Integrating classification and association rule mining". En: Proceedings of the Fourth International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining, pp. 80-86. http://www.cs.rit.edu/~dmrg/dm-winter/reading/integ-class-arm.pdf
  • Livingstone, Sonia (2003). "The changing nature and uses of media literacy". MEDIA@LSE electronic working papers, n. 4. http://eprints.lse. ac.uk/13476/1/The-changing-nature-and-uses-of-media-literacy.pdf
  • McLuhan, Marshall (1996). Comprender los medios de comunicación: las extensiones del ser humano. Barcelona: Paidós. ISBN: 8449302404 http://cedoc.infd.edu.ar/upload/McLuhan-Marshall-Comprender-los-medios-de- comunicacion.pdf
  • McLuhan, Marshall; Powers, Bruce R. (1989). La aldea global: transformaciones en la vida y los medios de comunicación mundiales en el siglo XXI. Barcelona: Gedisa, ISBN: 978 8474324037
  • Moeller, Susan (2009). "Fomentar la libertad de expresión con la alfabetización mediática mundial". Comunicar, v. XVI, n. 32, pp. 65-72. http://rabida.uhu.es/dspace/bitstream/handle/10272/2812/ b15488652.pdf?sequence=1
  • Organización de las Naciones Unidas (1948). Declaración universal de derechos humanos. http://www.un.org/es/documents/udhr
  • Ortoll-Espinet, Eva (2004). "Competencias profesionales y uso de la información en el lugar de trabajo". El profesional de la información, 2004, septiembre-octubre, v. 13, n. 5, pp. 338-345. http://www.elprofesionaldelainformacion.com/contenidos/2004/septiembre/2.pdf
  • Palop, Fernando; Vicente, José Miguel (1999). Vigilancia tecnológica e inteligencia competitiva: su potencial para la empresa española. Madrid: Fundación Cotec. http://www.delfos.co.cu/ boletines/bsa/pdf/potencial-vtec.pdf
  • Pérez-Tornero, José-Manuel; Celot, Paolo; Varis, Tapio (2007). Current trends and approaches to media literacy in Europe. Media Literacy Studies. Brussels: European Commission. http://www.mediamilion.com/wp- content/uploads/2011/05/Estudio-Current-trends-and-approaches-ML-in-Europe.pdf
  • Saleh, Ibrahim (2009). "La alfabetización mediática en Medio Oriente y Norte de África: más allá del círculo vicioso del oxímoron". Comunicar, v. XVI, n. 32, pp. 119-129. http://www.redalyc.org/pdf/158/15812476015.pdf
  • Sánchez-Navarro, Jordi; Aranda, Daniel (2011). "Internet como fuente de información para la vida cotidiana de los jóvenes españoles". El profesional de la información, v. 20, n. 1, pp. 32-37. http://eprints.rclis.org/15332/1/032-037.pdf
  • Statistics Canada (2010). Survey methods and practices. Ottawa, Canada: Minister of Industry. ISBN: 978 1 100 16410 6 http://www.statcan.gc.ca/pub/12- 587-x/12-587-x2003001-eng.pdf
  • The White House (2009). Presidential proclamation national information literacy awareness month. The White House. http://www.whitehouse.gov/the-press- office/Presidential-Proclamation-National-Information-Literacy-Awareness-Month
  • Torrent-Sellens, Joan (2002). "De la nueva economía a la economía del conocimiento: hacia la tercera revolución industrial". Revista de economía mundial, v. 7, pp. 39-68. http://rabida.uhu.es/dspace/bitstream/handle/10272/418/b1215529.pdf?sequence=1
  • Torrent-Sellens, Joan (coord.) (2008). La empresa red. Tecnologías de la información y la comunicación, productividad y competitividad. Barcelona: Ariel. ISBN: 978-84-344-4277-1
  • Torrent-Sellens, Joan (2010). "Competitivitat internacional. Cap a les noves fonts coinnovadores del creixement industrial?". En: Albalate-del-Sol, Daniel, et al. La indústria catalana després de la crisi (Papers d'Economia Industrial, 32). Barcelona, Departament d'Innovació, Universitats i Empresa (DIUE), pp. 177-194. ISBN: 978 8439386261 http://www.gencat.cat/diue/doc/doc-18907310-1.pdf
  • Torrent-Sellens, Joan; Díaz-Chao, Ángel; Ficapal Cusí, Pilar; Jiménez-Zarco, Ana Isabel; Viñas-Bardolet, Clara; Soler, Ivan; Ruiz, Mónica; Martínez-Cerdá, Juan-Francisco; Moré, Tomàs (2010a). TIC Microempreses comerç. Estudi sobre l'adopció i l'ús de les TIC a les microempreses del sector del comerç, 2010. Estructura i elements de valor de la microempresa comercial a Catalunya. Barcelona: FOBSIC (Fundació Observatori per a la Societat de la Informació de Catalunya). http://i2tic.net/media/Informe-microempreses-comerc.pdf
  • Torrent-Sellens, Joan; Díaz-Chao, Ángel; Ficapal Cusí, Pilar; Jiménez-Zarco, Ana Isabel; Viñas-Bardolet, Clara; Soler, Ivan; Ruiz, Mónica; Martínez-Cerdá, Juan-Francisco; Moré, Tomàs (2010b). TIC Microempreses Turisme. Estudi sobre l'adopció i l'ús de les TIC a les microempreses del sector del turisme, 2010. Estructura i elements de valor de la microempresa turística a Catalunya. Barcelona: FOBSIC (Fundació Observatori per a la Societat de la Informació de Catalunya) http://i2tic.net/media/ Presentacio-microempreses-turisme.pdf
  • Torrent-Sellens, Joan; Díaz-Chao, Ángel; Jiménez-Zarco, Ana-Isabel; Ficapal-Cusí, Pilar; Soler, Ivan; Ruiz, Mónica; Martínez-Cerdá, Juan-Francisco; Rodon, Ana (2010c). El sector empresarial de les TIC a Catalunya (II). Estructura i elements de valor de l'empresa TIC a Catalunya. Anàlisi de la font primària d'informació. Barcelona: FOBSIC (Fundació Observatori per a la Societat de la Informació de Catalunya) http://i2tic.net/media/Sector-TIC-2009-Segon-Lliurable.pdf
  • Torrent-Sellens, Joan; Ficapal-Cusí, Pilar (2010a). "TIC, coinnovación y productividad empresarial: evidencia empírica para Cataluña y comparación internacional de resultados". Revista de economía mundial, v. 26, pp. 203-233. http://rabida.uhu.es/dspace/ bitstream/handle/10272/4872/TIC-co-innovacion-productividad.pdf?sequence=2
  • Torrent-Sellens, Joan; Ficapal-Cusí, Pilar (2010b). "Nuevas fuentes co-innovadoras de la productividad empresarial?". Innovar, v. 20, n. 38, pp. 111-124. http://www.revistas.unal.edu.co/index.php/innovar/article/ view/22295
  • Torrent-Sellens, Joan; Ficapal-Cusí, Pilar (2011). "TIC, cualificación, organización y productividad del trabajo: un análisis empírico sobre las nuevas fuentes de la eficiencia empresarial en Cataluña". Investigaciones Regionales, 20, pp. 93-115. http://www.redalyc.org/articulo.oa?id=28920705005
  • Unesco (2013a). Conceptual relationship of information literacy and media literacy in knowledge societies, Paris: Unesco. http://www.unesco.org/new/ fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CI/CI/pdf/wsis/WSIS-10-Event/WSIS-Series-of-research- papers-Conceptual-Relationship-between-Information-Literacy-and-Media-Literacy. pdf
  • Unesco (2013b). Global media and information literacy assessment framework: country readiness and competencies, Paris: UNESCO. ISBN: 978 92 3 001221 2 http://unesdoc.unesco.org/images/0022/002246/224655e.pdf
  • United Nations (2005). Understanding knowledge societies: in twenty questions and answers with the index of knowledge societies. New York: United Nations Publications. ISBN: 9211091454 http://unpan1.un.org/intradoc/groups/ public/documents/un/unpan020643.pdf
  • Vilaseca-Requena, Jordi; Torrent-Sellens, Joan; Cabañero-Pisa, Carlos F.; Castillo-Merino, David; Colomé-Perales, Rosa; Díaz-Chao, Ángel; Ficapal-Cusí, Pilar; Jiménez- Zarco, Ana-Isabel; Lladós-Masllorens; Josep; Martínez- Argüelles, María-Jesús; Meseguer-Artola, Antoni; Plana-Erta, Dolors; Rodríguez-Ardur, Inma (2003). Las TIC y las transformaciones de la empresa catalana. Informe de investigación II (documento de síntesis). Barcelona: Universitat Oberta de Catalunya. http://www.uoc.edu/in3/pic/esp/pdf/PIC-empresa-abs-esp.pdf